O raporcie:

Jeśli UE ma zrealizować ambitne cele klimatyczne na tę i dwie kolejne dekady, musi przyspieszyć transformację energetyczną. Mierzy się też jednak z wyzwaniami w obszarach bezpieczeństwa i konkurencyjności, rodzącymi nowe ryzyka i potrzeby inwestycyjne. W kolejnych latach dekarbonizacja energetyki i przemysłu musi więc sprzyjać nie tylko redukcji emisji, ale też budowaniu długoterminowej odporności UE na kryzysy. Wsparcie w realizacji takich inwestycji mają zapewnić fundusze europejskie w budżecie UE na lata 2028-2034. W niniejszym raporcie omawiamy ewolucję potrzeb inwestycyjnych w energetyce oraz synergie, jakie transformacja może przynieść w kontekście nowych priorytetów Europy, jeśli będzie realizowana z myślą o sprawiedliwym podziale kosztów i korzyści dla regionów, przedsiębiorstw i obywateli UE.

Kluczowe wnioski:

• Negocjacje wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028-2034 przypadają na okres rewizji priorytetów UE. Kluczowa stała się poprawa konkurencyjności przemysłu oraz inwestycje w szeroko rozumiane bezpieczeństwo. W nowym budżecie realizację tych celów ma wspierać wart 409 mld euro Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK), ale jego struktura może utrudniać równomierny dostęp państw członkowskich i regionów do wsparcia.
• Nowe priorytety UE nie zmniejszają skali potrzeb inwestycyjnych w sektorze energetycznym. Stoi on w obliczu konieczności dekarbonizacji źródeł wytwórczych oraz rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Ponieważ celem UE jest przeprowadzenie transformacji energetycznej tak, by wspierała konkurencyjność europejskiej gospodarki i nie prowadziła do nadmiernego obciążenia odbiorców końcowych kosztami, finansowanie infrastruktury elektroenergetycznej powinno być ukierunkowane na najbardziej cenotwórcze elementy systemu.
• Kolejny budżet UE może nie sprostać wyzwaniom związanym z transformacją energetyczną w Polsce. Środki mogą okazać się niewspółmierne do wyzwań inwestycyjnych, zwłaszcza jeśli ich wartość zostanie uszczuplona przez inflację, gdyż w kolejnych latach nakłady inwestycyjne skokowo wzrosną.
• Inwestycje powinny być planowane tak, by maksymalizować udział podmiotów unijnych w ich realizacji. To dla nich szansa na pozyskanie nowych kompetencji, zaś dla zamawiających – większa przewidywalność warunków współpracy. Projektując mechanizmy wspierające local content, UE powinna wspierać równomierny rozwój wszystkich państw członkowskich, zapobiegać nadmiernemu wzrostowi nakładów inwestycyjnych i gwarantować uczciwą konkurencję.