O raporcie:

Analiza działania ponadnarodowych sojuszy detalicznych i usługowych funkcjonujących w Europie. W raporcie zdefiniowano te podmioty i zidentyfikowano najważniejsze z nich. Publikacja prezentuje korzyści oraz ryzyka związane z ich funkcjonowaniem dla wszystkich podmiotów łańcucha dostaw – dostawców, producentów i konsumentów. Raport wieńczą rekomendacje systemowe obejmujące aspekty prawne, zwiększania przejrzystości rynku oraz kompetencji regulatorów.

Kluczowe wnioski:

• Sojusze detaliczne to międzynarodowe porozumienia sieci handlowych służące sprzedaży usług marketingowych w tworzących je sieciach handlowych oraz – w niektórych przypadkach – negocjacjom ceny kupowanych przez sieci handlowe towarów. Łączne przychody członków pięciu największych sojuszy detalicznych w 2024 roku wyniosły ok. 825 mld euro. Detaliści będący członkami sojuszy handlowych wygenerowali 61 proc. sprzedaży w Europie.
• Sojusze w istotny sposób wpływają na kondycję i możliwości działania producentów żywności. Branża rolno-spożywcza, rozumiana jako producenci żywności i surowców do jej produkcji, stała się jednym z wiodących sektorów gospodarki w Polsce. W polskim rolnictwie i hodowli zwierząt zatrudnionych jest 1,1 mln osób, w produkcji żywności i napojów kolejne 0,45 mln. Eksport towarów rolno-spożywczych z Polski wyniósł 248 mld zł w 2025 r. (16 proc. polskiego eksportu), generując rekordową nadwyżkę handlową w wysokości ponad 84 mld zł. Według różnych szacunków przy produkcji i przetwórstwie żywności pracuje w Polsce od 430 do 460 tys. osób, co stanowi ok. 3 proc. ogółu zatrudnionych.
• Wśród zalet sojuszy detalicznych można wskazać negocjowanie dla sieci handlowych niższych cen zakupów, ułatwienia w imporcie towarów oraz w pozyskiwaniu surowców dla marek własnych, a także w ekspansji zagranicznej dla mniejszych producentów. Katalog wad obejmuje m.in. wymogi dodatkowych opłat za świadczone usługi od producentów żywności, globalizowanie konkurencji pomiędzy producentami żywności, a osłabianie rywalizacji na rynku detalicznym oraz płacenie podatków w kraju rejestracji a nie świadczenia usług marketingowych.
• Zidentyfikowane w toku analizy problemy pozwalają sformułować rekomendacje w trzech obszarach: [1] wyrównywania ochrony prawnej dostawców poprzez rozszerzenie dyrektywy w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych (UTP); [2] zwiększenie przejrzystości rynku, m.in. poprzez standaryzację i kontrolę jakości usług marketingowych przezeń oferowanych, zapewnienie transparentności działania, wprowadzenie obowiązku siedziby w UE oraz uspójnienie prawa w tym zakresie pomiędzy poszczególnymi krajami UE; [3] wzmocnienia roli regulatorów obejmującej możliwość badania większego zakresu spraw z urzędu, wprowadzenie testu „efektu netto” dla konsumentów czy monitorowanie przenoszenia presji kosztowej sojuszu na rolników.