O raporcie:
Bilans kosztów i korzyści z lokalizowania farm wiatrowych na terenie gmin. W publikacji omówiono otoczenie regulacyjne inwestycji w onshore w Polsce. Główna część raportu została opracowana na podstawie badania przeprowadzonego wśród gmin, w których zrealizowano lub planowane są inwestycje wiatrowe. Omówione zostały korzyści fiskalne i finansowe, infrastrukturalne, strategiczne oraz dla społeczności lokalnych. Raport wieńczy analiza czynników wpływających na rozwój lądowej energetyki wiatrowej w Polsce uwzględniająca aspekty: polityczne, ekonomiczne, społeczne, technologiczne, środowiskowe i prawne.
Kluczowe wnioski:
- Dla większości badanych gmin bilans obecności farm wiatrowych jest dodatni, choć silnie zróżnicowany. Ewidentnie korzyści to: stabilne wpływy z podatku od nieruchomości, rozwój lokalnej infrastruktury oraz dodatkowe inwestycje realizowane przez inwestorów. Ich skala zależy jednak od: liczby turbin, jakości współpracy z inwestorem, sposobu dystrybucji korzyści w gminie oraz zdolności samorządu do wykorzystania dodatkowych dochodów w długiej perspektywie.
- Największe znaczenie dla lokalnych budżetów ma podatek od nieruchomości wynikający z wybudowania elektrowni. W części gmin wpływy z tego tytułu są ważnym źródłem dochodów własnych, gdyż umożliwiają finansowanie inwestycji infrastrukturalnych bez
pełnego uzależnienia od środków zewnętrznych. Samorządy podkreślają stabilny charakter tych dochodów oraz pozytywny wpływ farm na ich atrakcyjność inwestycyjną i zdolność do realizacji długoterminowych przedsięwzięć rozwojowych. - Korzyści związane z energetyką wiatrową często wykraczają poza sektor energetyczny. Obejmują m.in.: modernizację dróg, rozwój infrastruktury elektroenergetycznej, wsparcie obiektów użyteczności publicznej oraz aktywizację lokalnych usług i przedsiębiorstw. W praktyce farmy wiatrowe mogą wpływać na atrakcyjność inwestycyjną gmin i zwiększać ich zdolność do realizacji długoterminowych przedsięwzięć rozwojowych.
- Dodatni bilans inwestycji zależy od jakości relacji pomiędzy inwestorem, samorządem i mieszkańcami. Z doświadczeń władz badanych gmin wynika, że akceptację społeczną najczęściej budują: transparentna komunikacja, widoczne korzyści lokalne oraz udział mieszkańców w procesie planowania.
- Mimo relatywnie wysokiego poziomu akceptacji społecznej energetyka wiatrowa wciąż bywa źródłem lokalnych konfliktów. Najczęściej dotyczą one: lokalizacji turbin, wpływu inwestycji na krajobraz i zdrowie mieszkańców, możliwości realizacji projektu w pobliżu zabudowy mieszkaniowej oraz poczucia ograniczonego udziału społeczności lokalnych w korzyściach ekonomicznych. Istotnym problemem pozostaje również dezinformacja na temat oddziaływania farm wiatrowych na otoczenie.
- Dalszy rozwój lądowej energetyki wiatrowej będzie zależał przede wszystkim od stabilności regulacyjnej i sprawności procedur administracyjnych. W ostatnich latach otoczenie prawne sektora ewoluowało z restrykcyjnego modelu opartego na zasadzie 10H do bardziej elastycznego podejścia (min. 700 metrów) z istotną rolą gmin w kształtowaniu lokalnych warunków rozwoju turbin. Wykorzystanie potencjału sektora będzie jednak warunkowane tempem liberalizacji dedykowanych mu regulacji, efektywnością praktycznego stosowania nowych wymogów planistycznych (w tym wdrażania planów ogólnych gmin) i sprawnością prowadzenia procedur środowiskowych. Negatywnie na przyszłość energetyki wiatrowej mogą także wpłynąć czynniki polityczne, w tym wpisanie tego zagadnienia w istniejącą polaryzację społeczną.