Marzec 2026

Kandydatura Czarnka na premiera zwiastuje antyekologiczną kampanię PiS. 7 marca prezes PiS Jarosław Kaczyński wskazał byłego ministra edukacji Przemysława Czarnka na kandydata partii na premiera. Tym samym Czarnek stał się twarzą prekampanii ugrupowania przed przyszłorocznymi wyborami parlamentarnymi. Na pierwszych spotkaniach z wyborcami skupiał się przede wszystkim na krytyce polityki klimatycznej UE. Podczas inauguracyjnego wystąpienia w Krakowie wezwał rząd do wyjścia z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ETS, a także porzucenia Europejskiego Zielonego Ładu i unijnego miksu energetycznego. Jako alternatywę dla odnawialnych źródeł energii, które określił mianem „OZE-sroze”, wskazał m.in. rodzimy węgiel. Czarnek przedstawia transformację energetyczną w kierunku OZE jako element rzekomej strategii Brukseli nastawionej na ograniczenie polskiej suwerenności i drenowanie polskiego budżetu pod pretekstem walki ze zmianami klimatu. Według Czarnka odejście od ETS i unijnych celów klimatycznych oraz mocniejsze postawienie na węgiel pozwoli znacznie zmniejszyć ceny energii. Antyekologiczne argumenty prawdopodobnie pozostaną głównym motywem kampanii PiS w najbliższych miesiącach. Partia będzie używać ich do obwiniania rządu za ekonomiczne konsekwencje kryzysu na Bliskim Wschodzie.

Katowice zaprezentowały projekt strefy czystego transportu. 3 marca miasto przedstawiło założenia i rozpoczęło konsultacje projektu strefy czystego transportu (SCT). Zgodnie z planami powierzchnia strefy ma wynosić ok. 0,5 km kw. Poruszać się po niej będą mogły samochody z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 3 oraz z silnikami dieslowymi zgodnymi z normą Euro 5. Ograniczenia nie będą dotyczyć mieszkańców Katowic, którzy posiadali pojazdy przed wejściem przepisów w życie. Inauguracja strefy planowana jest na 29 czerwca 2026 r., natomiast drugi etap zakładający zaostrzenie norm ma wejść w życie w 2034 r. Propozycja SCT w takim kształcie sugeruje, że władze Katowic chcą uniknąć negatywnych skutków społecznych i politycznych, które można było zaobserwować w Krakowie na początku roku. Strefa nie ma ambitnych założeń i jej wpływ na poprawę jakości powietrza w mieście będzie dość znikomy, szczególnie w początkowym etapie funkcjonowania.

Mieszkańcy Siemianowic Śląskich zaczynają prywatną walkę z kopciuchami. 12 marca Polski Alarm Smogowy poinformował, że 24 mieszkańców dzielnicy Przełajka w Siemianowicach Śląskich wspólnie wystąpiło do prezydenta miasta z wnioskiem o wszczęcie postępowań administracyjnych w sprawie 12 instalacji grzewczych naruszających uchwałę antysmogową. Władze miasta przychyliły się do wniosku i uruchomiły postępowania. Jest to prawdopodobnie pierwsza tego rodzaju inicjatywa podjęta bezpośrednio przez grupę mieszkańców – dotychczas z tego trybu korzystały wyłącznie organizacje społeczne. Inicjatorzy akcji podkreślają, że większość mieszkańców dzielnicy wymieniła już kotły na zgodne z przepisami, ale w sezonie grzewczym normy dla pyłów zawieszonych wciąż są kilkunastokrotnie przekraczane. Zgodnie z dotychczasowymi wyrokami sądów administracyjnych organ gminy – jeśli kontrola potwierdzi eksploatację urządzenia niezgodnego z uchwałą – musi nakazać jego wymianę. Mieszkańcy zapowiadają, że zamierzają powtarzać akcję w kolejnych latach, aż do eliminacji ostatniego nielegalnego kotła.

Columbus zwraca zaliczki z „Czystego powietrza”. 23 marca 2026 r. spółka Columbus Energy – jeden z największych wykonawców w programie „Czyste powietrze” – ogłosiła dobrowolny zwrot ok. 10 mln zł zaliczek na rzecz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Zaliczki pobierano przy podpisywaniu umów z beneficjentami jako prefinansowanie inwestycji. WFOŚiGW wstrzymały jednak wypłaty za inwestycje już zrealizowane przez spółkę w ramach szerszych działań kontrolnych, podjętych w obawie przed nadużyciami w programie. Zwracając zaliczki z własnych środków, spółka chce wymusić odblokowanie rozliczeń i uchronić swoich klientów przed ewentualnymi żądaniami zwrotu ze strony funduszy. Columbus wnioskuje o pilne spotkanie z decydentami rządowymi w celu ustalenia harmonogramu spłat zaległości za zrealizowane inwestycje i grozi dochodzeniem należności na drodze sądowej. Jednocześnie działalność samej spółki pozostaje pod lupą organów ścigania – w lutym 2026 r. Prokuratura Okręgowa w Łomży wszczęła zbiorcze śledztwo dotyczące praktyk pracowników firmy, obejmujące podrabianie podpisów beneficjentów i przedkładanie nierzetelnych dokumentów w celu uzyskania dofinansowania, a śledczy rozważają skierowanie sprawy do Prokuratury Europejskiej.

NFOŚiGW zakończył konsultacje w sprawie „Czystego powietrza”. Konsultacje zmian w programie trwały od 16 lutego do 16 marca. Jak się dowiadujemy, Polski Alarm Smogowy oraz inne organizacje eksperckie sugerowały m.in. rozszerzenie kręgu uprawnionych do bonu na audyt energetyczny o wszystkich beneficjentów i wprowadzenie prostej i szybkiej procedury. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) postuluje bowiem, żeby bon był dostępny tylko dla najuboższych i wyłącznie za pośrednictwem gmin pełniących rolę operatorów. Krytycznie oceniana jest też propozycja NFOŚiGW, by zabezpieczeniem prefinansowania był weksel in blanco wystawiany przez firmy wykonawcze na rzecz funduszy, który ze względu na nieufność wobec WFOŚiGW może skutecznie zniechęcić wykonawców do udziału w programie. Zamiast tego organizacje rekomendują pełnoprawną umowę trójstronną między beneficjentem, wykonawcą i funduszem, która pozwoliłaby też bezpiecznie zwiększyć prefinansowanie inwestycji do 50 proc. i wydłużyć czas jej realizacji do trzech lat – co mogłoby odblokować program dla najuboższych. Postulowane jest też odejście od wskaźnika energii pierwotnej jako kryterium oceny inwestycji, który w obecnej formie premiuje biomasę, kosztem rzeczywistej efektywności energetycznej.

Kraków coraz bliżej referendum. 11 marca twórcy inicjatywy złożyli w krakowskiej delegaturze Krajowego Biura Wyborczego prawie 134 tys. podpisów pod wnioskiem o referendum w sprawie odwołania prezydenta Aleksandra Miszalskiego i Rady Miasta – przy wymaganym progu 58 tys. Komisarz wyborczy ma 30 dni na weryfikację podpisów, co oznacza, że jego decyzja zapadnie najpóźniej do 10 kwietnia. Jeśli wniosek zostanie przyjęty, referendum musi się odbyć w ciągu 50 dni od publikacji postanowienia – organizatorzy liczą na majowy termin. Impulsem dla inicjatywy było wprowadzenie strefy czystego transportu z początkiem roku, choć stoją za nią również szersze zarzuty wobec prezydenta. Pod presją rosnącej liczby podpisów Miszalski zapowiedział szereg korekt SCT, w tym zwolnienie z opłat krakowskich podatników niezależnie od ich miejsca zameldowania, bezpłatny dojazd do parkingów Park & Ride oraz utrzymanie obecnego poziomu opłat w latach 2027–2028. Nowa uchwała w sprawie SCT ma być przedstawiona po wakacjach. Prezydent Krakowa zastrzegł jednak, że z wdrożenia strefy się nie wycofa.