10.11.2026 Bezpieczeństwo energetyczne – kluczowe wyzwania w globalnym kryzysie
22 października w siedzibie Polityki Insight odbyła się debata pt. „Bezpieczeństwo energetyczne – kluczowe wyzwania w globalnym kryzysie”, zorganizowana w partnerstwie z Fundacją ClientEarth - Prawnicy dla Ziemi.

W dyskusji wzięli udział przedstawiciele ministerstw funduszy i polityki regionalnej, klimatu i środowiska oraz spraw zagranicznych, a także Sejmu, Polskich Sieci Elektroenergetycznych i samorządów: Zabrza, Łodzi i województwa mazowieckiego. Do debaty dołączyli także eksperci z organizacji pozarządowych: Instytutu Reform, Instytutu Rozwoju Miast i Regionów, Polskiego Alarmu Smogowego, Fali Renowacji, Europejskiego Centrum Czystego Powietrza oraz Zielonego Cegłowa.

Debata miała na celu zidentyfikowanie dostępnych narzędzi za pośrednictwem których władze krajowe i lokalne mogą zwiększać odporność społeczeństwa i gospodarki, jednocześnie realizując transformację energetyczną.

Przedstawiamy kluczowe wnioski z dyskusji:

  • przy rosnących cenach paliw i niepewności geopolitycznej inwestycja w transformację energetyczną staje się skuteczną odpowiedzią nie tylko na zmiany klimatu, ale i na kryzys paliwowy; wyzwaniem pozostaje jednak to, jak zachęcić mieszkańców do aktywnego zaangażowania się i inwestowania w jej przebieg – w społeczeństwie powszechne jest bowiem przekonanie, że to same dążenia do zielonej transformacji zwiększają ceny energii;
  • w sytuacji erozji niektórych relacji międzynarodowych, dbanie o te istniejące współprace i inwestowanie w nowe jest wyjątkowo ważne w kontekście budowania bezpieczeństwa i odporności energetycznej;
  • przy rosnącej roli OZE w miksie energetycznym, konieczna jest ostrożność w kształtowaniu łańcuchów dostaw, aby nie uniknąć zbytniego uzależnienia od Chin, które są głównym eksporterem technologii OZE i samochodów elektrycznych oraz dominują na globalnym rynku minerałów ziem rzadkich, kluczowych w produkcji tych technologii;
  • UE powinna mocniej zaangażować się budowanie odporności łańcuchów dostaw dla technologii OZE i stworzyć narzędzia do zwiększenia samowystarczalności krajów Unii w kontekście produkcji własnych technologii, np. na podobnych zasadach, jak program SAFE dynamizował europejski przemysł zbrojeniowy;
  • inwestycje w OZE są obecnie rekordowe; potrzebne jest zwiększenie elastyczności pracy instalacji i zużycia energii przez odbiorców;
  • brak krajowej strategii budowania bezpieczeństwa energetycznego znacząco utrudnia a czasem uniemożliwia sensowne planowanie inwestycji; brak strategicznych inwestycji w bezpieczeństwo energetyczne może się okazać dużo bardziej kosztowny niż same inwestycje;
  • inwestycje w OZE przez samorządy często są spowalniane lub blokowane przez biurokratyczne blokady, jak np. konieczność uzyskania zgody konserwatora zabytków na montowanie instalacji OZE na starych budynkach.
CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
27.10.2026 Budynki przyszłości.  Szanse i ryzyka polityki UE w zakresie renowacji budynków
28 września w siedzibie Polityki Insight odbyła się debata na temat programu modernizacji budynków, zawartego w dyrektywie EPBD. W rozmowie udział wzięli przedstawiciele ministerstwa rozwoju, a także przedstawiciele resortów klimatu i energii, przedstawiciele samorządów i związków samorządowych, a także eksperci m.in. z NFOŚiGW, Fali Renowacji, KOBiZE, Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego.

Dyrektywa widziana jest przez ministerstwo rozwoju jako szansa m.in. dla gospodarstw domowych i przemysłu, możliwość poprawy odporności i zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego.

Postulaty samorządów w debacie:

  • Ważne, by dla samorządów (szczególnie większych czy bogatszych) było to przedstawiane nie jako obowiązek, a impuls do rozwoju.
  • Samorządy potrzebują, by istniejące, przygotowane dokumenty zostały jak najszybciej opublikowane, by można się było przygotować do wdrażania.
  • Samorządy szukają ścieżek współpracy z sektorem prywatnym – to konieczne. Jest potrzeba zebrania dobrych praktyk i opisania możliwych ścieżek wsparcia.
  • Potrzebują ułatwienia procesu dostępu do środków publicznych (zmniejszenia biurokracji).
  • Potrzebne jest wsparcie instytucjonalne – dla samorządów i ludzi. Utworzenie centrów informacji, by było jasne co trzeba robić, w jaki sposób komunikować działania, jakie są wytyczne i deadliny. Potrzebne jest też wiarygodne źródło informacji, w celach edukacyjno-informacyjnych i w celu walki z dezinformacją.
  • Należy pamiętać o rosnących różnicach między małymi a dużymi miastami, oraz o zmianach demograficznych i wprowadzać zmiany, biorąc pod uwagę wyludnianie się małych miast. Ważne jest też, że w niektórych starych budynkach mieszkają wyłącznie starsi ludzie, którzy nie chcą inwestować w remonty i zmiany. W mniejszych miejscowościach nieraz występuje nadmiar budynków. Mechanizmy wdrażania EPBD trzeba dostosować do tych różnic i zmian.
  • Wśród samorządowców rząd może znaleźć wielu sprzymierzeńców, jeśli chodzi o wdrażanie EPBD. Trzeba z nimi rozmawiać, pokazać plany, włączać ich w proces.

Postulaty NGO-sów:

  • Transformacja budynków jest koniecznością bez względu na dyrektywę. Warto mówić o tym procesie w oderwaniu od dyrektywy, bo nakazy Unii nieraz źle się kojarzą. A Polska tego potrzebuje niezależnie od zewnętrznych regulacji. Skuteczną opowieścią można zawalczyć o akceptację społeczną. Warto więc “spolonizować” tę zmianę - żeby była rozumiana i opowiedziana jako nasza, polska potrzeba, a nie nakaz z zewnątrz. Skuteczna powinna być opowieść o lepszej jakości życia.
  • Konieczna jest walka z dezinformacją, na wzór prowadzonego przez MKiŚ DezInfoRADARu.
  • Warto pamiętać, że jeśli chodzi o dyrektywę EPBD, to większość fake newsów, które krążyły w przestrzeni publicznej (przed wyborami do PE w 2024 r.), dotyczyła wcześniejszej wersji dyrektywy, która została następnie znacząco poprawiona. Teraz nie ma jednak społecznej świadomości, że pracujemy na nowej wersji. I że obecnie, ta dyrektywa na tym etapie stanowi wyzwanie głównie dla samorządów i państwa, a nie dla “zwykłych” obywateli.
  • Rząd musi pamiętać, że to on jest odpowiedzialny za realizację tej zmiany (dyrektywy). Jest możliwe znalezienie skutecznej opowieści. Rządzący znaleźli ją, w tematach dotyczących transformacji energetycznej, inwestycji w wiatraki i atom. Tutaj też jest to możliwe.
  • Centra doradztwa energetycznego to za mało, brakuje szeregu innych bezpieczników, by obywatele inwestujący w transformację mogli czuć się bezpieczni. Panuje w tym obszarze zbyt duża deregulacja. Np., brak certyfikatów wykonawców jest problemem.
  • Potrzebne są regularne rozmowy w gronie ekspertów, samorządowców, branży, by móc kontrolować proces, popychać sprawy do przodu i sprawdzać, czy nie ma błędów.
  • Być może warto zastępować słowo termomodernizacja słowem renowacja, bo potencjalnie może być lepiej przyjmowane społecznie.

Głos branży i biznesu:

  • Biznes czeka na dokumenty i regulacje, żeby znać warunki. Panuje bardzo ograniczone zaufanie biznesu do administracji. W branży nie ma przekonania nt. tego, czy można poważnie traktować obecne deklaracje ws. np. warunków technicznych czy klas energetycznych.
  • Ważne pytanie dotyczy tego, jaki będzie sposób liczenia energii pierwotnej, bo od tego wiele zależy.
  • Brak planu, jeśli chodzi o wdrożenie EPBD powoduje, że tracimy pieniądze z kolejnych perspektyw finansowych i programów UE, a wiadomo, że ze zdobywaniem finansowania może być coraz trudniej.
  • Bardzo ważny jest rozwój rynku ESCO.
CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
04.05.2026 Strefy Czystego Transportu w kryzysie? Jak najlepiej zapobiegać zanieczyszczeniom transportowym
23 kwietnia w Katowicach, przy okazji odbywającego się w tym czasie Europejskiego Kongresu Gospodarczego, zorganizowaliśmy debatę przy okrągłym stole pt. “Strefy Czystego Transportu w kryzysie? Jak najlepiej zapobiegać zanieczyszczeniom transportowym”. W rozmowie udział wzięli przedstawiciele urzędu miejskiego w Katowicach oraz Rady Miasta, jak również przedstawiciele urzędów miejskich w Sosnowcu i Zabrzu, eksperci z Uniwersytetu Śląskiego oraz z organizacji zajmujących się transportem i ochroną powietrza, a także przedstawiciele biznesu.

Rozmowa odbyła się w dniu posiedzenia połączonych komisji klimatu i środowiska oraz transportu w Katowicach, gdzie omawiany był pomysł na katowicką SCT, zaś kilka dni później rada miasta przyjęła uchwałę ustanawiającą Strefę w Katowicach, która zacznie obowiązywać 29 czerwca 2026 r.

Przedstawiamy najważniejsze wnioski z dyskusji:

  • W obliczu wdrożenia dyrektywy AAQD i obowiązywania od 2030 r. nowych norm jakości powietrza obecnie wdrażane SCT w Polsce nie doprowadzą do obniżenia stężeń na tyle, by spełniać nowe, bardziej wyśrubowane normy. Potrzebne są dodatkowe lub dalej idące rozwiązania.
  • Dużą przeszkodą w realizacji badań na temat wpływu transportu na jakość powietrza jest niedostępność danych i brak przepływu informacji między administracją a uczelniami.
  • Samo wprowadzenie strefy wpływa na zachowanie mieszkańców i decyzje zakupowe – np. w Warszawie w ostatnim czasie zachodzi szybka wymiana floty w transporcie indywidualnym i jej elektryfikacja.
  • Aby skutecznie ograniczyć zanieczyszczenia z transportu konieczne są też inne działania, nie tylko wprowadzenie SCT. Ważna jest poprawa jakości i dostępności transportu publicznego, zachęty do pracy zdalnej, a także wprowadzanie stref ze znaczącym ograniczeniem możliwej prędkości, na przykład w okolicy szkół.
  • Transport publiczny jest dobrze oceniany w większości miast w Polsce, w różnych elektoratach – wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Jakdojadę.pl. Kluczową rolę w podejmowaniu decyzji o korzystaniu z transportu jest jego bliskość (odległość od przystanku), przewidywalność oraz konieczność przesiadek.
  • Aby skutecznie wdrażać strefy w aglomeracji śląskiej konieczna jest lepsza koordynacja transportu zbiorowego w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
  • Aby przekonać społeczeństwo do sensowności wprowadzania SCT należy więcej mówić o ich pozytywnym wpływie na zdrowie.
  • Gminy powinny podchodzić do SCT w sposób podobny do tego, jak urzędy marszałkowskie wdrażały i wdrażają uchwały antysmogowe – jedno i drugie powinno być traktowane jako skuteczne narzędzie w walce z zanieczyszczeniami powietrza.
  • Należy dbać o to, by SCT były dobrze komunikowane również w odniesieniu do regulacji, które ich dotyczą. Strefy były pierwotnie pomyślane jako jeden z instrumentów wspierających wdrażanie elektromobilności. Lepiej by było jednak mocniej osadzić je w temacie jakości powietrza – bo to problem lepiej społecznie odbierany i uważany za ważny.
  • Należy się zastanowić, czy obecne regulacje dotyczące wdrażania stref są wystarczające - pozwalają one bowiem na wprowadzanie SCT w niezwykle ograniczonym zakresie, czego efektem może być brak pozytywnych efektów, jeśli chodzi o wpływ stref na jakość powietrza.
  • Brakuje szczegółowych danych o wpływie transportu na jakość powietrza – a informacje na ten temat ułatwiłyby komunikację.
  • Po trudnościach komunikacyjnych związanych z wdrażaniem SCT w Krakowie być może zasadna byłaby dyskusja nad zmianą nazwy tego rozwiązania, by zachęcić włodarzy do jego wdrażania.
  • Należy uważać na fakenewsowe narracje przekonujące o tym, że wszelkie “zielone” rozwiązania się skompromitowały i są niepopularne. Badania wskazują co innego, szczególnie wśród respondentów w większych miastach.
CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
02.04.2026 Bezpieczeństwo najuboższych. Jak budować współpracę w walce z ubóstwem energetycznym
27 marca podczas konferencji Warsaw European Conversation odbyła się debata poświęcona ubóstwu energetycznemu i potrzebnej współpracy resortów, samorządów i ekspertów przy rozwiązywaniu tego problemu.

W dyskusji wzięli udział przedstawiciele ministerstw: rodziny, pracy i polityki społecznej, funduszy i rozwoju regionalnego oraz klimatu i środowiska, a także przedstawiciele samorządów: Zbuczyna, Zabrza, Warszawy i Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego. W rozmowie uczestniczyli także eksperci z: Instytutu Rozwoju Miast i Regionów, Forum Energii, Polskiej Zielonej Sieci, Instytutu Badań Strukturalnych Polskiego Alarmu Smogowego, Fali Renowacji, Zielonego Instytutu i Clean Air Fund.

Poniżej przedstawiamy kluczowe wnioski płynące z dyskusji:

Problem ubóstwa energetycznego jest na tyle złożony, że trudno byłoby stworzyć jeden program, podlegający pod jeden resort – konieczna jest współpraca międzyresortowa ze wsparciem samorządów i ekspertów.

Obecnie istniejące programy mające na celu walkę ze smogiem nie są dostosowane do bezpośredniej pomocy osobom dotkniętym ubóstwem energetycznym, choć na przykład program Czyste Powietrze może być wzbogacany przez gminy dodatkowym wsparciem dla najuboższych.

Kluczowa jest większa rola pracowników pomocy społecznej w walce z ubóstwem, ale w tym celu należy ich dofinansować, przekazać nowe umiejętności, w idealnym świecie zatrudnić pracowników dedykowanych temu problemowi.

W dyskusji pojawiło się kilka głosów wzywających do decentralizacji działania administracji w kwestii ubóstwa energetycznego, ale też walki z zanieczyszczeniem powietrza. Bardzo doceniana jest rola gmin w tych procesach – tam jednak często brakuje pieniędzy, a także przeszkolonych pracowników.

Należy pamiętać, że wiele dobrych pomysłów na walkę z ubóstwem energetycznym jest wpisanych w Plan Społeczno-Klimatyczny, którego wdrożenie zależy od przyjęcia ETS2.

Warto rozmawiać o programie/programach walki z ubóstwem energetycznym, które mogłyby być finansowane z nowych wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2028-34, a także o tym, by z pieniędzy z nowej perspektywy dofinansować pomoc społeczną.

Jedną z odpowiedzi na problem ubóstwa energetycznego są społeczności energetyczne, które w Polsce jednak rzadko włączają najuboższych, a także napotykają na wiele problemów natury prawnej.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
07.01.2026 Debata poświęcona projektowi Wieloletnich Ram Finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034
7 stycznia odbyło się spotkanie nt. WRF UE na lata 2028–2034, zaproponowanych w połowie ubiegłego roku przez Komisję Europejską.

W pierwszej części debaty wystąpili Adam Jarubas, poseł do Parlamentu Europejskiego i przewodniczący Komisji Zdrowia Publicznego, oraz Claudio Lanza, Senior Policy and Advocacy Officer w organizacji Health and Environment Alliance (HEAL).

Prelegenci wskazali, że projekt Komisji Europejskiej zakłada fundamentalną reformę konstrukcji unijnego budżetu, inspirowaną mechanizmem Krajowych Planów Odbudowy, w ramach których państwa członkowskie wydatkowały środki z pocovidowego Funduszu Odbudowy.

Nowa architektura budżetu wymusi zmiany w dotychczasowym podejściu do inwestowania środków publicznych, jednocześnie otwierając nowe możliwości finansowania innowacyjnych projektów, m.in. w ramach Funduszu Konkurencyjności. Uczestnicy spotkania dyskutowali również nad potencjalnymi konsekwencjami tych zmian dla programu „Czyste powietrze”.

W trakcie dyskusji pojawiły się postulaty dywersyfikacji źródeł finansowania programu „Czyste powietrze”. Podkreślano, że same środki unijne nie będą wystarczające, aby nadać programowi tempo umożliwiające realizację celów określonych w unijnych dyrektywach dotyczących jakości powietrza, w tym w dyrektywie AAQD.

Debatę poprowadzili, Joanna Bekker, wicedyrektor zarządzająca oraz Marcin Pijaj, analityk Polityki Insight, członek projektu „Miasta bez smogu”.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
18.12.2025 Wdrażanie dyrektywy AAQD w Polsce
18 grudnia w Polityce Insight miała miejsce dyskusja przy okrągłym stole o przygotowaniu samorządów oraz rządu do wdrażania dyrektywy o czystym powietrzu (AAQD). W wydarzeniu wzięli udział m.in. Piotr Łyczko, zastępca dyrektora Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych w MKiŚ, Magdalena Śladowska, kierowniczka Wydziału Emisji i Ochrony Powietrza w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego, a także wiceprezydent Rzeszowa Krzysztof Stańko.

Przed Polską stoi ambitny harmonogram: do 11 grudnia 2026 r. pozostało niespełna 12 miesięcy na transpozycję przepisów do prawa krajowego, a kolejne pięć lat na faktyczne dostosowanie się do nowych standardów.

Podczas spotkania uczestnicy rozmawiali o tym, na jakim etapie jest Polska w tym procesie, gdzie spoczywa odpowiedzialność za wdrażanie dyrektywy oraz jakie są kluczowe wyzwania i szanse związane z jej realizacją.

Debatę poprowadzili członkowie zespołu "Miasta bez smogu": Maciej Misztal, badacz oraz Joanna Sawicka, starsza analityczka ds. politycznych.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
29.10.2025 Dyskusja wokół raportu Transformacyjny Indeks Miast
29 października w redakcji Polityki Insight wraz z samorządowcami i ekspertami omawialiśmy wyniki Transformacyjnego Indeksu Miast – raportu przygotowanego przez Politykę Insight przy współpracy z grupą ORLEN.

W raporcie ocenialiśmy zaangażowanie i efekty wdrażanych polityk w obszarze transformacji energetycznej przez samorządy 37 największych miast w Polsce (powyżej 100 tys. mieszkańców). Wyróżniliśmy pięć obszarów.

  • Ciepło, w którym ważną rolę odgrywały m.in. dostęp do centralnego ogrzewania i średnia ilość gazu zużywana przez gospodarstwo domowe do celów grzewczych. Liderami tej kategorii są Rzeszów, Kraków i Szczecin.
  • Energia elektryczna, w której istotne było m.in. zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych na mieszkańca, a także liczba i moc małych instalacji OZE w mieście. W tej kategorii wygrały Rybnik, Tychy i Włocławek.
  • W obszarze gospodarka o obiegu zamkniętym, sprawdzaliśmy m.in. ilość odpadów wytwarzanych na mieszkańca w mieście, a także jakość i skuteczność segregacji śmieci. W tym obszarze wygrała Gdynia, a na kolejnych miejscach znalazły się Tychy i Bielsko-Biała.
  • Czwarty obszar to środowisko, gdzie patrzyliśmy m.in. na jakość powietrza i dostępność terenów zielonych. Tu zwyciężył Olsztyn, drugi był Szczecin, a trzeci Elbląg.
  • W ostatnim obszarze – transport - ocenialiśmy dostępność przystanków autobusowych, tramwajowych i trolejbusowych, liczbę punktów ładowania pojazdów elektrycznych i infrastrukturę rowerową. Wygrał Koszalin, a za nim Tarnów i Toruń.

Liderem całego rankingu został Olsztyn, a dalej w pierwszej piątce są: Szczecin, Bydgoszcz, Rybnik i Tarnów. Praca nad raportem pokazała m.in., że gotowość miast do transformacji energetycznej nie jest uwarunkowana liczbą mieszkańców, powierzchnią miasta czy potencjałem finansowym, bo często ambitne rozwiązania są chętnie wdrażane przez mniejsze ośrodki. Samorządowcom pomagają dobrze przygotowane regulacje na szczeblu krajowym, a także konsekwencja wdrażania polityk na szczeblu lokalnym. Jednym z większych wyzwań wciąż pozostaje segregacja odpadów. Jak wskazywali obecni na debacie samorządowcy - jest to obszar, w którym brakuje dobrych regulacji, a samorządowcy nie mają narzędzi by skutecznie egzekwować przepisy. Niechętnie podnoszą też opłaty za odbiór odpadów, by nie zrażać mieszkańców, ale efektem jest niewydolny system. W dyskusji pojawiły się też głosy o trudnościach z jakimi borykają się samorządy przy wymianie źródeł ogrzewania, a z drugiej strony – o szerokim wachlarzu możliwości współpracy samorządów z biznesem przy transformacji ciepłownictwa. Była też mowa o barierach w tworzeniu społeczności energetycznych i trudnościach w elektryfikacji transportu.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
14.10.2025 Premiera raportu i debata o przyszłości zrównoważonej mobilności
14 października podczas Europejskiego Forum Samorządowego Local Trends w Poznaniu odbyła się premiera czwartej edycji Rankingu Miast Zrównoważonej Mobilności, przygotowanego przez Politykę Insight i Fundację Promocji Pojazdów Elektrycznych pod patronatem Związku Miast Polskich. Wydarzenie połączono z wręczeniem nagród dla miast wyróżniających się w poszczególnych kategoriach raportu oraz debatą w formule okrągłego stołu, która – zgodnie z zasadą Chatham House – miała charakter zamknięty i sprzyjała swobodnej wymianie opinii między przedstawicielami samorządów.

W spotkaniu wzięli udział m.in. Katarzyna Kuczyńska-Budka (prezydentka Gliwic), Roman Szełemej (prezydent Wałbrzycha), Monika Kozłowska-Święconek (UM Wrocław), Piotr Kryszewski (UM Gdańsk), Andrzej Łazęcki (UM Kraków), Jan Gosiewski (ZTM Poznań), Mateusz Kruk (UM Sosnowiec), Bartosz Frankowski (UM Gdynia) oraz Zdzisław Plis (UM Gorzów Wlkp.), a także przedstawiciele Związku Miast Polskich i Fundacji Promocji Pojazdów Elektrycznych.

Dyskusję zainaugurowało wystąpienie prof. Mai Kiby-Janiak z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, która omówiła najnowsze trendy w zrównoważonym transporcie miejskim i logistyce.

Podczas rozmowy uczestnicy wskazywali na potrzebę dalszego rozwoju transportu publicznego, w tym elektryfikacji flot i integracji systemów komunikacji metropolitalnej, a także na wyzwania związane z szybkim wzrostem mobilności indywidualnej – rowerowej i hulajnogowej. Sporo miejsca poświęcono też infrastrukturze elektromobilności, czystemu powietrzu i edukacji ekologicznej mieszkańców, bezpieczeństwu pieszych oraz skuteczności lokalnych regulacji w zakresie polityk miejskich. Wśród poruszonych wątków znalazły się również kwestie standaryzacji przepisów dotyczących budowy stacji ładowania, współpracy między miastami przy tworzeniu planów SUMP i SULP oraz znaczenia wymiany dobrych praktyk w zakresie logistyki miejskiej.

Debata zakończyła się wspólnym wnioskiem, że choć tempo transformacji miejskiej mobilności w Polsce rośnie, to kluczowe znaczenie dla jej powodzenia będzie miała dalsza współpraca między samorządami, rządem i organizacjami eksperckimi.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
25.07.2025 Okrągły stół z Piotrem Serafinem, komisarzem Unii Europejskiej ds. Budżetu i administracji publicznej oraz zwalczania nadużyć finansowych
Rozmawialiśmy o propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028–2034.

Podczas spotkania omówiono założenia nowego budżetu Unii Europejskiej, który po raz pierwszy tworzony jest w czasie wojny. W związku z tym największe wzrosty odnotowano w obszarze obronności. Wydatki na mobilność wojskową mają wzrosnąć dziesięciokrotnie, natomiast środki przeznaczone na obronę i sektor kosmiczny – pięciokrotnie, z 26 do 150 miliardów euro. Jest to największa zmiana ilościowa w historii unijnego budżetu.

Drugim kluczowym elementem nowego budżetu jest zwiększenie konkurencyjności Unii Europejskiej. Coraz bardziej dostrzegana jest słabnąca pozycja konkurencyjna wobec Stanów Zjednoczonych i Chin. W ramach nowego funduszu konkurencyjności przewidziano łącznie 409 miliardów euro, z czego 130 miliardów zostanie przeznaczonych na sektor kosmiczny i obronność.

Dotychczasowe wieloletnie ramy finansowe zakładały realokację środków w 52 programach na siedem lat naprzód, a w praktyce nawet na dziesięciolecie. Ponad 90% środków było zablokowanych, bez możliwości elastycznego przesuwania między obszarami. Nowy budżet ma wprowadzić znacznie większy zakres elastyczności, co jest konieczne w obliczu dynamicznie zmieniającego się świata. Zmiany strukturalne będą polegały na ograniczeniu liczby programów wydatkowych oraz wprowadzeniu większej liczby rezerw i środków niealokowanych, które będzie można dostosowywać do bieżących potrzeb.

Nowe podejście zakłada również odejście od dotychczasowej logiki „narodowych kopert”. Większą swobodę w wydatkowaniu środków otrzymają władze krajowe i regionalne. W trakcie dyskusji w Komisji pojawiło się jednak napięcie między potrzebą elastyczności a koniecznością zachowania minimalnego poziomu przewidywalności. Podkreślono znaczenie utrzymania stabilnego finansowania w ramach programu Horizon Europe oraz minimalnego, gwarantowanego funduszu dla rolników. Drugi filar przewidywalności stanowi utrzymanie wsparcia dla mniej zamożnych regionów państw członkowskich.

W budżecie przewidziano także środki na obniżenie kosztów energii poprzez inwestycje w sieci przesyłowe i magazyny energii, realizowane w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. Podkreślono przy tym, że nowy budżet nie jest drugim planem odbudowy – nie stanowi tzw. „KPO 2.0”, lecz ma zupełnie odmienną logikę i charakter.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
13.06.2025 Podsumowanie działań prośrodowiskowych w czasie prezydencji
13 czerwca w Polityce Insight odbyło się spotkanie w formie okrągłego stołu, podczas którego podsumowaliśmy sukcesy oraz niezrealizowane cele polskiej prezydencji w Radzie UE.

W roli prelegentów wystąpili wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta, działaczka fundacji Rodzice dla Klimatu oraz uczestniczka Rady NGO przy polskiej prezydencji Kamila Kadzidłowska, a także analityk ds. europejskich w Polityce Insight dr Tomasz Sawczuk. W dyskusji udział wzięli też przedstawiciele samorządów, Ministerstwa Klimatu, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz organizacji eksperckich, takich jak Forum Energii, Fundacja Promocji Pojazdów Elektrycznych, Polski Alarm Smogowy, Project Tempo czy Cleantech for CEE. Tomasz Sawczuk opowiedział o całościowo rozumianych celach, osiągnięciach i porażkach polskiej prezydencji. Krzysztof Bolesta skupił się na celach realizowanych przez resort klimatu i jego otoczenie. Mówił m.in. o korzystnych zmianach w mechanizmie dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism), wzmocnieniu pozycji negocjacyjnej Polski w Unii oraz wprowadzeniu na agendę palącej dla Polski kwestii walki z dezinformacją, m.in. w obszarze klimatu i środowiska. Kamila Kadzidłowska wskazała na szereg niewykorzystanych przez polski rząd szans na wzmocnienie znaczenia tematów środowiskowych i zdrowotnych. Zwróciła też uwagę, że większość kandydatów w kampanii prezydenckiej dystansowała się od kwestii związanych z klimatem i środowiskiem, a rządowa narracja szła w podobnym kierunku. Ułatwiło to według niej szerzenie szkodliwej dezinformacji w tych obszarach.

Uczestnicy dyskusji zidentyfikowali szereg wyzwań związanych z realizacją polityk antysmogowych w Polsce. Rozmowa toczyła się wokół konieczności zmierzenia się ze skutkami nieprawidłowości w programie „Czyste powietrze”, prac nad zmianami w planie społeczno-klimatycznym (tak by zawierał propozycje korzystnych dla transformacji energetycznej reform), trudności w skutecznym wdrażaniu dyrektywy o jakości powietrza (AAQD) w Polsce oraz ryzyk politycznych związanych z wynikiem wyborów prezydenckich w Polsce.

CZYTAJ WIĘCEJZWIŃ
POWRÓT NA GÓRĘ STRONY