Kwiecień 2026

Referendum w Krakowie odbędzie się 24 maja. Mieszkańcy Krakowa będą głosować osobno nad odwołaniem prezydenta Aleksandra Miszalskiego (KO) oraz zdominowanej przez jego partię Rady Miasta. Aby referendum w sprawie Miszalskiego było wiążące, musi wziąć w nim udział co najmniej 158,6 tys. osób (60 proc. wyborców, którzy głosowali w drugiej turze wyborów samorządowych w 2024 r.). Wymagana frekwencja wynosi więc ok. 27,5 proc. W przypadku Rady próg to 179,8 tys. osób, czyli niecałe 31 proc. wszystkich uprawnionych do głosowania. Miszalski bezpośrednio po ogłoszeniu terminu referendum rozpoczął kampanię antyfrekwencyjną. O odwołanie prezydenta zabiegają środowiska skupione wokół inicjatywy referendalnej, stowarzyszenie „Kraków dla mieszkańców” Łukasza Gibały, którego Miszalski pokonał dwa lata temu w drugiej turze wyborów, a także partie prawicowej opozycji – PiS i Konfederacja. Krytyczna wobec Miszalskiego jest również partia Razem, a decyzji w sprawie ewentualnego wsparcia dla prezydenta nie podjęli jeszcze partnerzy KO z koalicji rządowej. Według pierwszej prognozy, opracowanej przez Ogólnopolską Grupę Badawczą, frekwencja wyniesie ok. 34 proc. Ewentualna porażka Miszalskiego w referendum uderzy w ideę stref czystego transportu, bo to protesty w jej sprawie napędziły ruch dążący do odwołania prezydenta.

Katowice wprowadzają strefę czystego transportu. Rada Miasta przyjęła uchwałę ustanawiającą strefę czystego transportu (SCT), która zacznie obowiązywać 29 czerwca 2026 r. Miasto zostało zobowiązane do wprowadzenia strefy przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska ze względu na przekroczenia dopuszczalnych norm dwutlenku azotu. Wymóg ustanowienia SCT w takim przypadku wynika z ustawy o elektromobilności, a brak działania groziłby m.in. wstrzymaniem wypłaty ok. 2 mld zł z KPO. Strefa obejmie wyłącznie ścisłe centrum: rejon Rynku i przyległych deptaków, gdzie ruch samochodowy jest już dziś mocno ograniczony. Zasady będą wchodziły w życie stopniowo, a ich kolejne zaostrzenia przewidziano na 2029 i 2034 r. Mieszkańcy Katowic i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zachowają bezterminowe prawo do korzystania z pojazdów posiadanych przed wejściem w życie strefy, ograniczenia dotkną więc przede wszystkim mieszkających poza aglomeracją właścicieli najbardziej emisyjnych samochodów. W Polsce strefy czystego transportu działają już w Warszawie, Krakowie i Szczecinie.

Ministerstwa zgłaszają zastrzeżenia do specustawy o poszkodowanych w „Czystym powietrzu”. W toku uzgodnień projektu ustawy o pomocy poszkodowanym beneficjentom programu „Czyste powietrze”, przygotowanej przez Ministerstwo Klimatu i opisywanej przez nas w poprzednich wydaniach newslettera, inne resorty zgłosiły istotne uwagi merytoryczne. Według Ministerstwa Rodziny ustawowa ochrona powinna objąć szerszą grupę — nie tylko osoby, którym wykonawcy po prostu nie zrealizowali inwestycji, ale też beneficjentów, którym wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) retroaktywnie obniżyły dotacje, powołując się na limity kosztów obowiązujące dopiero od marca 2025 r., co oznaczało konieczność zwrotu nawet kilkudziesięciu tys. zł. Ministerstwo Funduszy kwestionuje zasadność propozycji, by NFOŚiGW pokrywał koszty środków europejskich, których nie udało się odzyskać od nierzetelnych wykonawców. Zdaniem resortu odpowiedzialność powinna zawsze spoczywać na WFOŚiGW jako stronach umów grantowych. Ministerstwo Finansów ostrzega przed ubytkiem w finansach publicznych, szacowanym na 553 mln zł w perspektywie 10 lat, a także przed możliwym naruszeniem stabilizującej reguły wydatkowej. Projekt pozostaje na etapie uzgodnień, mimo że Ministerstwo Klimatu planowało przedłożyć go Radzie Ministrów już w marcu.

Rośnie ruch na autostradach i drogach krajowych. Wyniki Generalnego Pomiaru Ruchu 2025 przeprowadzonego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad wskazują na wyraźny wzrost natężenia ruchu drogowego w Polsce oraz jego wysoką koncentrację w obszarach metropolitalnych. Średni dobowy ruch na drogach krajowych wzrósł o ok. 10 proc. względem poprzedniego pomiaru (2020/21), a największe natężenia notowane są na autostradach i drogach ekspresowych. Szczególnie widoczny jest wzrost ruchu w aglomeracji warszawskiej, gdzie na kluczowych odcinkach ruch przekracza 100 tys. pojazdów na dobę (sięga nawet ponad 110 tys.). Dane wskazują na coraz większą presję transportową w miastach i na terenach podmiejskich. Konsekwencje dla jakości powietrza są znaczące: wysoka koncentracja ruchu, zwłaszcza samochodowego (ok. 74 proc. wszystkich pojazdów), oznacza wzrost emisji NO2 i pyłów, szczególnie w korytarzach dojazdowych do miast. Choć rozwój obwodnic częściowo przenosi ruch tranzytowy poza centra, skala mobilności i liczba wjazdów do aglomeracji wskazują, że bez ograniczeń ruchu i zmian w transporcie miejskim jakość powietrza może się pogarszać.

Czy Berlin pozbędzie się samochodów z centrum? Do 8 maja 2026 r. w stolicy Niemiec trwa zbiórka podpisów pod bezpartyjną obywatelską inicjatywą ustawodawczą „Berlin autofrei”. Jej celem jest ograniczenie prywatnych przejazdów samochodem wewnątrz pierścienia S-Bahn do zaledwie 12 razy w roku na osobę. Pierścień to okrężna linia kolei miejskiej wyznaczająca granicę berlińskiego centrum, obejmująca obszar ok. 88 km2. Wyjątki przewidziano dla służb ratunkowych, dostaw, taksówek i osób z niepełnosprawnościami. Do uruchomienia głosowania w sprawie inicjatywy potrzeba co najmniej 174 tys. ważnych podpisów. Na początku kwietnia oficjalnie potwierdzono 46 tys. złożonych podpisów, ale właśnie w tym czasie akcja wyraźnie przyspieszyła i na ulice masowo ruszyli wolontariusze. Jeśli próg zostanie osiągnięty, Berlińczycy mogliby zagłosować nad wdrożeniem proponowanej ustawy 20 września 2026 r., równolegle z wyborami do parlamentu landowego. Głosowanie byłoby wiążące pod warunkiem, że za ustawą opowiedziałaby się większość głosujących stanowiąca jednocześnie co najmniej 25 proc. wszystkich uprawnionych Berlińczyków.