Przejdź do:
Zobacz, co robi Polityka Insight Masz pytanie? Z przyjemnością na nie odpowiemy.
m.wawrzynski@politykainsight.pl | +48 22 456 87 77

Ryzyka i Trendy

Stagflacja jest dużym wyzwaniem dla światowej gospodarki

Relacja 2022-10-25
Inflacja i niski wzrost gospodarczy są problemem dla firm i rządów. Pomóc może przyśpieszenie zielonej transformacji, ale trudniej jest ją sfinansować.

Relacja

Stagflacja zwiększy zasięg globalnego ubóstwa. Podczas panelu „Jak przeżyć stagflację” w czasie Ryzyk i Trendów Gallina Vincelette, dyrektorka ds. Unii Europejskiej w Banku Światowym, podkreślała społeczne konsekwencje spowalniającego wzrostu gospodarczego i rosnących kosztów życia. Według przywołanych przez nią prognoz na koniec roku liczba osób żyjących w skrajnym ubóstwie w skali świata może wzrosnąć do 685 mln. Większy optymizm wykazywał Paweł Borys, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju, który uważa, że zarówno Polska, jak i światowa gospodarka unikną długotrwałej stagflacji. Stanie się tak dzięki elastyczności i możliwości dostosowywania się gospodarki - w Polsce będzie temu sprzyjać polityka fiskalna. Borys opowiedział się za ostrożnym podejściem do walki z inflacją, bo jej szybkie zbijanie mogłoby doprowadzić do istotnego wzrostu bezrobocia.

Obecny kryzys będzie inny niż ten sprzed ponad 40 lat. Borys zwracał uwagę, że budowanie analogii do czasów szoków naftowych i stagflacji lat 70. i 80. XX wieku nie jest prawidłowe. Od tej pory istotnie zmieniła się bowiem struktura gospodarki światowej, a także jej otoczenie instytucjonalne, np. w zakresie niezależnej bankowości centralnej. Jan Piotrowski, redaktor gospodarczy „The Economist”, podkreślał jednak inne ryzyka, które towarzyszą zwłaszcza gospodarkom rozwiniętym w obecnych czasach - większe zadłużenie publiczne oraz niekorzystną strukturę demograficzną, która generuje wyższe wydatki publiczne np. na ochronę zdrowia. Julia Patorska, partner associate i ekspertka ekonomiczna w Deloitte, mówiła, że starzejące się społeczeństwo ogranicza podaż siły roboczej, co sprawia, że zagrożenie wzrostem bezrobocia jest obecnie znacznie niższe niż w poprzednim wieku.

Menedżerowie nie są przygotowani na kryzys. Piotrowski przywoływał badanie przeprowadzone przez „The Economist”, z którego wynika, że prezesi największych firm (z indeksu S&P500) nie pamiętają poprzedniej stagflacji, co może wpłynąć na ich gorsze przygotowanie do obecnego kryzysu. Patorska dopowiedziała, że w Polsce, ze względu na czynniki historyczne, ta świadomość ryzyk jest jeszcze mniejsza. Zwróciła też uwagę na to, że w Polsce dużą część gospodarki stanowią małe i średnie firmy, które są mniej odporne na kryzysy i mniej elastycznie dostosowują się do nowych wyzwań.

Wyzwaniem dla firm jest transformacja klimatyczna. Według Patorskiej rosnące ceny energii zmotywowały część firm do przyśpieszenia zielonej transformacji, np. inwestycji we własne źródła odnawialnej energii. Zdaniem Vincelette w dłuższym okresie taka transformacja energetyczna może prowadzić do obniżania inflacji. Jednocześnie jej zdaniem państwowe polityki wsparcia, które mrożą ceny energii i zawieszają niektóre mechanizmy transformacji klimatycznej (np. wygaszanie energetyki węglowej), przynoszą korzyści tylko w krótkim okresie. Jednak według Borysa w obecnych warunkach ograniczenie wzrostu cen energii przez państwo jest dobrym rozwiązaniem, bo pomaga zakotwiczyć oczekiwania inflacyjne i przeciwdziała utrwalaniu się wysokiej inflacji.

W stymulowaniu wzrostu mogą pomóc reformy i inwestycje. Vincelette w walce z obecnym kryzysem zaleciła zdecydowaną walkę z inflacją i punktowe, przejściowe, ale adekwatne do potrzeb wspieranie najbardziej potrzebujących grup społecznych. Jej zdaniem dobre adresowanie pomocy jest tym bardzie istotne, że po pandemii kraje nie mają przestrzeni fiskalnej do znacznego zwiększania wydatków. Według niej tempo wzrostu gospodarczego może wzrosnąć dzięki reformom strukturalnym. Z badań Banku Światowego wynika, że Polska mogłaby przyspieszyć dynamikę potencjalnego PKB, gdyby zwiększyła aktywność zawodową (szczególnie wśród osób starszych), zainwestowała w cyfryzację oraz w zieloną transformację.

Walkę z kryzysem utrudnią wyższe koszty zadłużania się. Borys i Piotrowski odwołali się do niedawnych problemów z kosztami obsługi długu, których doświadczała Wielka Brytania, i wskazali, że wyższe rentowności długu to nowy standard, do którego politycy (ale też firmy) będą musieli się przyzwyczaić. Patorska zwróciła uwagę na możliwą przestrzeń do konsolidacji finansów publicznych w Polsce m.in. przez ograniczenie transferów i mechanizmów pomocowych, kierowanych do szerokich grup konsumentów (13. i 14. emerytury, tarcze antyinflacyjne i dopłaty do energii). Zaapelowała też o odblokowanie pieniędzy z KPO. Borys bronił rządowej polityki fiskalnej. Podkreślił, że o jej słuszności świadczą przesłanki społeczne (niskie emerytury w Polsce) i gospodarcze (ochrona przedsiębiorstw), choć jego zdaniem wsparcie państwa powinno być ograniczone w czasie.

Partnerami konferencji Ryzyka i Trendy 2022 są: Amazon, Deloitte, Grupa Żywiec, IKEA, Janssen, KGHM, Żabka Group, European Council on Foreign Relations, Clean Air Fund.

Napisz do autora
Hanna Cichy
szefowa działu gospodarczego
Hanna Cichy
PI Alert
10:00
28.06.2024

Szczyt UE: Kraje zaczęły dyskusję o wspólnych inicjatywach obronnych

Status

Przywódcy zatwierdzili nominacje na najwyższe stanowiska. Na szczycie UE, który zakończył się z czwartku na piątek, liderzy krajów Unii desygnowali Ursulę von der Leyen na drugą kadencję na czele KomEur, byłego portugalskiego premiera Antónia Costę na szefa RadEur oraz premierkę Estonii Kaję Kallas na szefową unijnej dyplomacji. Premierka Włoch Giorgia Meloni wstrzymała się od głosu przy wyborze von der Leyen i była przeciw Coście oraz Kallas. To oznacza, że Meloni szykuje się do twardych negocjacji i może zażądać wysokiej politycznej ceny w zamian za poparcie swej partii dla von der Leyen przy jej zatwierdzaniu w ParlEur. Premier Węgier Viktor Orbán głosował przeciw von der Leyen i wstrzymał się w sprawie Kallas.

Przyjęli agendę strategiczną Unii na lata 2024-2029. W najbliższej pięciolatce Unia postawiła sobie za cel m.in. udaną transformację cyfrową i zieloną dzięki „pragmatycznemu” podążaniu drogą do neutralności klimatycznej w 2050 r. Innym celem ma być wzmacnianie bezpieczeństwa i potencjału obronnego UE.

Von der Leyen mówiła o 500 mld euro na obronność przez dekadę. Taki szacunek KomEur co do planowanych unijnych inwestycji jej szefowa przedstawiła podczas posiedzenia RadEur. Polska i Francja były wśród krajów oczekujących, że KomEur jeszcze przed szczytem przedstawi możliwe opcje finansowania inwestycji w obronność, jak np. unijne finansowanie wspólnych wydatków ze wspólnego długu. Ten pomysł ostro zwalczały m.in. Niemcy i Holandia. Ostatecznie von der Leyen zdecydowała o przesunięciu debaty na czas po ukonstytuowaniu się nowej KomEur, czyli na jesień. A na szczycie – po ustnej prezentacji von der Leyen – tylko zainicjowano debatę o ewentualnym wspólnym finansowaniu projektów obronnych.

Polska przedłożyła dwa projekty obronne. Miałyby one być współfinansowane z funduszy UE. Polska i Grecja w przeddzień szczytu przedstawiły na piśmie uszczegółowioną koncepcję systemu obrony powietrznej dla Unii (Shield and Spear), którą premierzy Donald Tusk i Kyriakos Mitostakis – w bardziej ogólnej formie – zgłosili w maju. Ponadto Polska, Litwa, Łotwa i Estonia zaprezentowały pomysł wspólnego wzmocnienia infrastruktury obronnej wzdłuż granicy UE z Rosją i Białorusią. Polska zabiega, by Unia radyklanie wyszła poza obecne plany wspierania przemysłu obronnego za pomocą funduszy unijnych i uzgodniła wydatkowanie pieniędzy na projekty obronne podobne do dwóch zaproponowanych. Ale państwa Unii są bardzo dalekie od konsensusu w tej kwestii.

Zełenski podpisał umowę z Unią w sprawie bezpieczeństwa. W dokumencie, który prezydent Wołodymyr Zełenski sygnował w Brukseli, wszystkie kraje członkowskie oraz UE jako całość zobowiązały się do działań, które „pomogą Ukrainie się bronić, opierać się działaniom na rzecz jej destabilizacji oraz powstrzymywać akty agresji w przyszłości”. Dokument przypomina o 5 mld euro, które Unia zamierza w 2024 r. przeznaczyć na pomoc wojskową i szkolenia (poza pomocą dwustronną krajów UE dla Kijowa). I zapowiada, że do 2027 r. „można przewidzieć dalsze porównywalne kwoty, zależnie od ukraińskich potrzeb”, co sumowałoby się do 20 mld euro. Umowa Ukrainy z UE to dodatek do dwustronnych gwarancji bezpieczeństwa już podpisanych przez Ukrainę z kilkunastoma krajami, w tym USA, Zjednoczonym Królestwem, Niemcami, Francją, Włochami. Jak potwierdził w Brukseli premier Donald Tusk, trwają rozmowy Ukrainy również z Polską o tekście wzajemnych zobowiązań w kwestiach bezpieczeństwa.

PI Alert
21:00
09.06.2024

KO wygrała wybory do Parlamentu Europejskiego

Koalicja Obywatelska uzyskała 38,2 proc. głosów, a Prawo i Sprawiedliwość 33,9 proc. – wynika z sondażu exit poll firmy Ipsos. Na trzecim miejscu jest Konfederacja z poparciem 11,9 proc., dalej – Trzecia Droga (8,2 proc.), Lewica (6,6 proc.) oraz Bezpartyjni Samorządowcy (0,8 proc.) i Polexit (0,3 proc.). Według badania exit poll KO uzyskała 21 mandatów w Parlamencie Europejskim, PiS – 19, Konfederacja – sześć mandatów, Trzecia Droga – cztery, a Lewica – trzy. Według exit poll frekwencja wyniosła 39,7 proc.

Według pierwszej projekcji Parlamentu Europejskiego największą siłą pozostanie centroprawicowa Europejska Partia Ludowa (EPL), do której należy m.in. PO i PSL – będzie miała 181 europosłów w 720-osobowym europarlamencie. Centrolewicowej frakcji Socjalistów i Demokratów (S&D), do której należy m.in. polska Lewica, powinno przypaść 135 mandatów, a liberalnemu klubowi Odnowić Europę (m.in. Polska 2050) – 82 mandaty. To daje łącznie 398 mandatów koalicji tych trzech centrowych frakcji (EPL, S&D i Odnowić Europę), na której dotychczas opierała się Komisja Europejska kierowana przez Ursulę von der Leyen. Wedle tej samej projekcji europarlamentu frakcja Zielonych zdobyła 53 mandaty, frakcja Europejskich Konserwatystów i Reformatorów, w której jest m.in. PiS – 71 mandatów, a radykalnie prawicowy klub Tożsamość i Demokracja – 62 mandaty.

Publikacje
Publikacje
Publikacje